3 κανόνες που πυροδοτούν τη μάθηση

Χρειάστηκε μια εμπειρία ζωής για να ταρακουνήσει τον δάσκαλο χημείας Ramsey Musallam, και όχι δέκα χρόνια "ψευδο-διδασκαλίας", ώστε να κατανοήσει τον πραγματικό ρόλο του εκπαιδευτικού: να καλλιεργήσει την περιέργεια. Σε μια χαλαρή και προσωπική ομιλία, ο Μουσάλαμ δίνει 3 κανόνες που πυροδοτούν τη φαντασία και τη μάθηση και κάνουν τους μαθητές να ενθουσιάζονται για το πώς λειτουργεί ο κόσμος.

EUSO 2013

Το Σάββατο 19 Iανουαρίου 2013, στο ΕΚΦΕ Νέας Φιλαδέλφειας, ολοκληρώθηκε με επιτυχία ο 5ος Πανελλήνιος Μαθητικός Εργαστηριακός Διαγωνισμός Φυσικών Επιστημών για την επιλογή των μαθητών που θα συμμετάσχουν στην 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών – EUSO 2013.Την πρώτη θέση κατέλαβε η μαθητική ομάδα του Πρότυπου Πειραματικού Λυκείου Πανεπιστημίου Πατρών αποτελούμενη από τους Νίκο Μπούσια, Αυγουστίνο Σαραβάνο και Ορέστη Παρασκευά.Τη 2η θέση κατέλαβε η μαθητική ομάδα του Β' Τοσίτσειου-Αρσάκειου Λυκείου Εκάλης με τους Νίκο Αγγελόπουλο, Θανάση Γκιργκινούδη και  Θεώνη Προυσαλίδη. Ακολούθησαν το Κολλέγιο Αθηνών, το 4ο ΓΕΛ Αλίμου, το Λύκειο Σχολής Μωραΐτη, το Αρσάκειο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης, το 4ο ΓΕΛ Κερατσινίου κλπ. Η 12η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών θα πραγματοποιηθεί από την ΠΑΝΕΚΦΕ την Άνοιξη του 2014 στην Αθήνα, στα εργαστήρια της Σχολής Χημικών Μηχανικών του ΕΜΠ. Το Ίδρυμα Ευγενίδου θα είναι ο Χορηγός της Διοργάνωσης. Στο Διαγωνισμό συμμετείχαν, με δικά τους έξοδα, 56 τριμελείς ομάδες μαθητών  από την Αλεξανδρούπολη μέχρι τη Ρόδο και από την Κέρκυρα μέχρι την Λέσβο, οι οποίες πρώτευσαν σε πρώτη φάση στους 47 τοπικούς Μαθητικούς Διαγωνισμούς, που πραγματοποιήθηκαν από τα κατά τόπους ΕΚΦΕ, στις 8 Δεκεμβρίου 2012 (δες κι εδώ), με τη συμμετοχή 1050 μαθητών από 350 Λύκεια. Περισσότερα για τα θέματα, τα αποτελέσματα καθώς και άλλες πληροφορίες για τον Διαγωνισμό δες στην ιστοσελίδα www.ekfe.gr
12-2-2013  Εντατική μελέτη και πειράματα για την Ολυμπιάδα Επιστημών!

Mαθητικός διαγωνισμός EUSO 2013

Το Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012 στα κατά τόπους Εργαστηριακά Κέντρα Φυσικών Επιστημών (ΕΚΦΕ) πραγματοποιήθηκαν οι τοπικοί διαγωνισμοί για την επιλογή δύο τριμελών ομάδων μαθητών για την 11η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών «EUSO 2013» που θαδιεξαχθεί το Μάρτιο 2013 στο Λουξεμβούργο (δες κι εδώ). Ο Διαγωνισμός διοργανώνεται από την Πανελλήνια Ένωση Υπευθύνων ΕΚΦΕ (ΠΑΝΕΚΦΕ) και τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας. Οι τοπικοί μαθητικοί διαγωνισμοί αποτελούν την πρώτη φάση  για την επιλογή της τριμελούς ομάδας (ή ομάδων) από το κάθε ΕΚΦΕ που θα συμμετάσχει στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό «EUSO 2013» (περισσότερα εδώ κι εδώ). Στο εργαστήριο του ΕΚΦΕ Χαλανδρίου και στο εργαστήριο του 2^ου  ΓΕΛ Χαλανδρίου έγινε ο τοπικός μαθητικός διαγωνισμός των σχολείων αρμοδιότητας των ΕΚΦΕ Χαλανδρίου και ΕΚΦΕ Ν. Ιωνίας. Συμμετείχαν ομάδες από 35 Λύκεια (περίπου τα μισά της Δ/νσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Β΄ Αθήνας). Από τους  μαθητές  ζητήθηκε  διεξάγουν με επιτυχία πειραματικές δραστηριότητες που απαιτούν τη δυνατότητα μελέτης και εφαρμογής οδηγιών σε εργαστηριακό περιβάλλον, την κατανομή αρμοδιοτήτων και την αρμονική συνεργασία σε όλα τα στάδια της πειραματικής διαδικασίας, με την κάθε πειραματική δραστηριότητα περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια:

Α) Μελέτη του θεωρητικού πλαισίου και του σχεδιασμού του πειράματος, με τη βοήθεια φύλλου εργασίας.

Β) Τη σύνθεση της πειραματικής διάταξης, τη διεξαγωγή του πειράματος και την καταγραφή των πειραματικών δεδομένων, σύμφωνα με τις οδηγίες του φύλλου εργασίας.

Γ) Τη επεξεργασία των πειραματικών δεδομένων, τη σχεδίαση γραφημάτων, τον υπολογισμό μεγεθών, τη διαμόρφωση συμπερασμάτων και τη σύγκριση με τις θεωρητικές προβλέψεις, σύμφωνα με τις ερωτήσεις του φύλλου εργασίας.

Τα θέματα που διαγωνίστηκαν οι μαθητές ήταν τα εξής :

- Στη Φυσική : Υπολογισμός της ταχύτητας σφαίρας από τη μέτρηση του βεληνεκούς στην οριζόντια βολή.

- Στη  Χημεία: Πυροχημική και υγροχημική ανίχνευση μεταλλικών ιόντων.

- Στη  Βιολογία : Μελέτη της επίδρασης της θερμοκρασίας στη δράση της καταλάσης. Μικροσκοπική παρατήρηση και απεικόνιση υλικού γλυκοπατάτας.
22-2-2013 Αποτελέσματα Πανελλήνιου Διαγωνισμού EUSO 13

Βραβεία Νόμπελ 2012

Εβδομάδα Βραβείων Νόμπελ η εβδομάδα που πέρασε.Έτσι, τη Δευτέρα 8 του μηνός, ο 79χρονος Βρετανός Τζον Γκέρντεν (John Gurdοn) και ο 50χρονος Ιάπωνας Σίνια Γιαμανάκα (Shinya Υamanaka) μοιράστηκαν το εφετινό Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής. Καταδεικνύοντας ότι τα κύτταρά μας μπορούν, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να αλλάξουν ταυτότητα, έθεσαν τη θεμέλια λίθο για την αναγεννητική ιατρική που στοχεύει σε θεραπείες βασιζόμενες στη χρήση κυττάρων των ασθενών. Την Τρίτη 9 του μηνός, απονεμήθηκε το εφετινό Βραβείο Νόμπελ Φυσικής στον 68χρονο Γάλλο Sergre Haroch και τον συνομήλικό του Αμερικανό David Wineland για το επιτυχές κυνήγι φωτονίων και ιόντων στο οποίο διέπρεψαν (δες κι εδώ). Τέλος, την Τετάρτη 10 του μηνός δύο Αμερικανοί καθηγητές, ο 69χρονος Ρόμπερτ Λέφκοβιτς (Robert J. Lelfkowiz) και ο 57χρονος Μπράιαν Κομπίλκα (Brian K. Kobilka), αν και δεν είναι χημικοί (ο πρώτος είναι καθηγητής Ιατρικής και ο δεύτερος Βιοχημείας), εξεπλάγησαν ευχάριστα με την πληροφορία ότι λαμβάνουν το εφετινό Βραβείο Νόμπελ Χημείας για την «αποκωδικοποίηση των υποδοχέων της πρωτεΐνης G» που έριξε φως στην κυτταρική επικοινωνία.Περισσότερα εδώ.

Μαθητικός Διαγωνισμός Πειραμάτων EUSO 2012

Στο ΕΚΦΕ Ν. Φιλαδέλφειας το Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 πραγματοποιήθηκε η τελική φάση του 4ου Πανελλήνιου Μαθητικού Διαγωνισμού Πειραμάτων EUSO 2012 που διοργάνωσε το επιστημονικό σωματείο των Υπευθύνων ΕΚΦΕ, ΠΑΝ ΕΚΦΕ, για την επιλογή των δύο  τριμελών ομάδων μαθητών που θα συμμετάσχουν στη 10η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών EUSO 2012, που θα πραγματοποιηθεί στο Vilnius της Λιθουανίας στο τέλος Απριλίου. Συμμετείχαν 48 ομάδες μαθητών λυκείων από όλη την Ελλάδα. Την πρώτη θέση κατέλαβαν-για δεύτερη φορά- οι μαθητές του Κολλεγίου Αθηνών, τη δεύτερη οι μαθητές  του 1^ου ΓΕΛ Αγ Δημητρίου- ομοίως, για δεύτερη φορά-, την τρίτη οι μαθητές του ΓΕΛ Σύρου, την τέταρτη το ΓΕΛ Νιγρίτας (όλα τα αποτελέσματα εδώ). Η βράβευση των μαθητών πραγματοποιήθηκε χθες σε εκδήλωση που έγινε στο αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ευγενίδου. Σκοπός του διαγωνισμού είναι η προώθηση της πειραματικής διδασκαλίας των φυσικών επιστημών και η  ουσιαστική ενασχόληση των μαθητών με την επιστημονική μεθοδολογία για την επίλυση πραγματικών προβλημάτων από την καθημερινή ζωή, που απαιτούν πειραματική πρακτική, στο σχολικό εργαστήριο Φυσικών Επιστημών.

Xoρεύουν τα υγρά;

Χορεύει το corn flour, το γνωστό άνθος αραβοσίτου των παιδικών μας χρόνων; Και βέβαια, υποστηρίζει το πείραμα, κατά πώς επιβεβαιώνει και το αναρτημένο βιντεάκι! Κι αυτό επειδή το μείγμα άνθος αραβοσίτου και νερού είναι ένα μη-νευτώνειο ρευστό. Ένα μη νευτώνειο ρευστό παρουσιάζει χαμηλό ιξώδες (viscosity) ιδιαίτερα όταν υποβάλλεται σε ανάδευση και γίνεται περισσότερο λεπτόρρευστο. Για παράδειγμα, τμη νευτώνεια ρευστά είναι το τυπογραφικό μελάνι, οι διάφορες βαφές (ελαιοχρώματα κλπ.), τα πυκνά αιωρήματα και τα κολλοειδή διαλύματα (λ.χ. το γάλα, το αίμα, η κινούμενη άμμος, το ρευστό τσιμέντο, η ζελατίνη, κ.ά.) αλλά και το ζαχαρόνερο και το ούζο με νερό(!), και κάποια λιπαντικά … Σε αντίθεση, τα γνωστά μας ρευστά (ή νευτώνεια υγρά) όπως είναι το νερό, το πετρέλαιο, τα ποικίλα υδατικά διαλύματα, τα αραιά αιωρήματα και γαλακτώματα, ο υδράργυρος κ.ά. εμφανίζουν χαμηλό ιξώδες και ρέουν εύκολα (δηλαδή κατά τη ροή τους αναπτύσσονται πολύ μικρές εσωτερικές τριβές στα μόρια τους).Για να επανέλθω, δείτε αναλυτικές οδηγίες εκτέλεσης του πειράματος στην ιστοσελίδα της Διαδραστικής Έκθεσης Επιστήμης και Τεχνολογίας του Ιδρύματος Ευγενίδου, εδώ.

via Physics4You

Το «Νέο Λύκειο» και άλλα πεπαλαιομένα!

Μετά το «Νέο Σχολείο» ή σε συνέχεια αυτού, να που έσκασε μύτη, ελέω ΕΣΠΑ, και …το «Νέο Λύκειο»! Σύμφωνα με τις δηλώσεις της υπουργού Παιδείας μεταξύ των έντεκα σημείων που θα αποτελέσουν το έναυσμα για τη δημόσια διαβούλευση σχετικά με το «Νέο Λύκειο» (δες εδώ), αναφέρονται και κάποια … παλαιότερα και …ήδη νομοθετημένα, όπως λ.χ. το «σημείο 11» για την αξιολόγηση των μαθητών: «Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται για όλο το παραγόμενο έργο των μαθητών και να δημιουργείται ένα ολοκληρωμένο προφίλ αξιολόγησης του μαθητή που δεν θα βασίζεται απλά και μόνο στις εξετάσεις, αλλά στο συνολικό του έργο και τη συνολική του προσπάθεια». Μα ήδη το προβλέπει το ΠΔ 60/2006 άρθρο 7 εδάφιο ε και άρθρο 9 "Φάκελος επιδόσεων και δραστηριοτήτων των μαθητών", που το προέβλεπε σχεδόν αυτολεξεί το προηγούμενο σχετικό ΠΔ 86/2001 στα άρθρα 1 και 9 !
Το «σημείο 8» πάλι «Αξιοποίηση του θεσμού της ερευνητικής εργασίας κτλ. ενώ ένας καθηγητής θα μπορεί να αναλαμβάνει ως σύμβουλος του μαθητή και να καθοδηγεί την όλη του προσπάθεια», προβλέπονται …συμπτωματικά από τα παραπάνω μνημονευθέντα Προεδρικά Διατάγματα στο άρθρο 8 ! Υπόψη ότι σήμερα υπάρχουν, σε γυμνάσια και λύκεια, περίπου 800 οργανωμένες σχολικές βιβλιοθήκες ΕΠΕΑΕΚ (έργο που χρηματοδοτήθηκε από Β' και Γ΄ΚΠΣ), αριθμός μάλλον ανεπαρκής μια και τα μισά και πλέον λύκεια στερούνται οργανωμένης βιβλιοθήκης...Καλά που υπάρχει και το Διαδίκτυο για τις όποιες μαθητικές "ερευνητικές" εργασίες.
Κι αν πάω στο «σημείο 7» «Ανάπτυξη του θεσμού της δραστηριότητας, ώστε ο μαθητής να έχει τη δυνατότητα να επιλέγει μια δραστηριότητα κοινωνικού ή περιβαλλοντικού χαρακτήρα και το Λύκειο να ανοίγεται στην κοινωνία και να καλλιεργεί την κουλτούρα του εθελοντισμού και της κοινωνικής προσφοράς», αρχίζω να βλέπω ψιλοαντιγραφές από το … Ιnternational Βaccalaureate, όπου ο μαθητής πρέπει:Να συντάξει με την καθοδήγηση ενός καθηγητή μια διπλωματική εργασία σε επιστημονικό θέμα που επιλέγει ο ίδιος.Να παρακολουθήσει το μάθημα της Θεωρίας της Γνώσης (TOK) που αποτελεί συνδετικό κρίκο των άλλων μαθημάτων.Να συμμετάσχει σε οργανωμένες και προγραμματισμένες αθλητικές και πολιτισμικές δραστηριότητες, και επιπλέον να προσφέρει 150 συνολικά ώρες κοινωνικής προσφοράς και εθελοντικής δραστηριότητας ... Είδες για να παρακολουθεί αντίστοιχο πρόγραμμα (δες εδώ) ο υιός της υπουργού!
Και αφήνω τελευταίο το «σημείο 9» «Τα μαθήματα των φυσικών επιστημών αποκτούν εμπειρικό και πειραματικό χαρακτήρα με την υποχρεωτική και συστηματική χρήση του εργαστηρίου». Αν κάποιος διαβάσει τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών φυσικής Λυκείου (ΦΕΚ 150Β/2003) και χημείας Λυκείου (ΦΕΚ 343Β/1999) θα διαπιστώσει ότι ρητώς αναφέρονται από 3, 5, 7 έως και 11 εργαστηριακές ασκήσεις ανά τάξη κι ότι σκοπός της διδασκαλίας είναι «οι μαθητές να προσεγγίσουν ποιοτικά, ποσοτικά και πειραματικά βασικές έννοιες και νόμους της Φυσικής/Χημείας»! Τώρα τι γίνεται ή πώς γίνονται οι προβλεπόμενες ελάχιστες εργαστηριακές ασκήσεις στα περίπου 1000 καλά εξοπλισμένα εργαστήρια φ.ε. ΕΠΕΑΕΚ Λυκείου (κόστους περίπου 90 000 ευρώ έκαστο), ας το συζητήσουμε άλλη φορά…Συμπέρασμα, η εκτροπή του Αχελώου εξαγγέλθηκε για μια ακόμα φορά!
ΥΣ Για το «σημείο 10»: «Ένταξη των νέων τεχνολογιών στη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης, μέσω της προώθησης εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων σε όλα τα μαθήματα του Νέου Λυκείου, με τη χρήση των σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων», προσεχώς.

Για την περικοπή της ύλης των μαθημάτων των φ.ε. αντιδράσεις και διχογνωμίες

Διαβάζω τα δημοσιεύματα περί περικοπής της ύλης των μαθημάτων των φυσικών επιστημών και της γεωγραφίας (δες εδώ κι εδώ ) και σκέπτομαι: Αν είναι (ήταν) αναγκαία όλα τα περιλαμβανόμενα στα αντίστοιχα αναλυτικά προγράμματα σπουδών, τότε, γιατί πρέπει να “περικοπούν” μόνο από τα αντίστοιχα διδακτικά βιβλία και να μην απαλειφθούν πρώτα από το πρόγραμμα σπουδών; Μια και το παλαιότερο μότο του πρώην ΥΠΕΠΘ, από την εποχή της “μεταρρύθμισης Αρσένη”, ήταν (και είναι) ότι ο εκπαιδευτικός διδάσκει βάσει του προγράμματος σπουδών και ο μαθητής διαβάζει από το αντίστοιχο σχολικό εγχειρίδιο. Άλλη πάλι απορία μου, η ανάγκη περικοπής της ύλης εξυπηρετεί τη μαθησιακή διαδικασία (δες εδώ ) ή αποτελεί άλλη μια επικοινωνιακή “πομφόλυγα” της ηγεσίας του νυν ΥΠΔΒΜ&Θ (δες και στο Νέο Σχολείο "τον εξορθολογισμό της ύλης στη νέα μεταβατική περίοδο" via ΕΣΠΑ ...); Για το (επονομαζόμενο) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο δε συζητώ… Από Μεσογείων και Αιγαίου Πελάγους γωνία από τη σύστασή του τα μύρια όσα αποπροσανατολισμού της ημετέρας εκπαίδευσης εκπορεύονται… Και για αυτό το λόγο λέω μήπως οι ηγούμενοι του αγλαού ΥΠΔΒΜ&Θ πρέπει να του ζητήσουν την ελάχιστη ευθύνη, ή τουλάχιστον δημόσια το λόγο, για τα αναλυτικά προγράμματα και βιβλία που (στο πόδι) επιμελήθηκε ελέω Γ΄ ΚΠΣ από το 2000 και μετά; Τι στο καλό, τα μόνα και αποκλειστικά προς διερεύνηση και πολιτική σπέκουλα ζητήματα είναι τα περί Siemens και Βατοπεδίου; Τώρα θα μου πείς, “μωρέ τι μας λες, τώρα με το ΕΣΠΑ να μη (ξανα)στήσουμε νέα προγράμμα και βιβλία και …τα συναφή; Τι τόχουμε το ΠΙ ;” Έλα μου, ντε!
Τώρα για τις αντιδράσεις των αντίστοιχων επιστημονικών ενώσεων (δες εδώ κι εδώ), δεν έχω να πω πολλά, παρ΄ εκτός τα καθιερωμένα: Τα μαθήματα των φυσικών επιστημών πρέπει ολιστικά να διδάσκονται από την πρώτη τάξη του Δημοτικού μέχρι την τελευταία του Λυκείου. Το πρόβλημά μας δεν μπορεί να είναι, τουλάχιστον σε επίπεδο δημοτικού σχολείου και γυμνασίου (αλλά και στις α΄& β΄ τάξεις του λυκείου), η «ποσότητα» της ύλης της φυσικής ή της χημείας (πόσες ασκήσεις θα δοθούν ή ποια είναι η διδαχθείσα και ποια η εξεταστέα "ύλη" κττ., δες σχετικά εδώ), αλλά η ποιοτική της αναβάθμιση. Αυτό, μεταξύ των άλλων, σημαίνει ότι πρέπει να περιορίζεται στη διδασκαλία βασικών φαινομένων και θεωριών με έμφαση στην επιστημονική σκέψη και πρακτική. Πρέπει όλοι οι εμπλεκόμενοι να κατανοήσουμε ότι το σχολείο δε βγάζει φυσικούς, χημικούς και βιολόγους- ούτε και μαθηματικούς ή φιλόλογους… Ενημερωμένους 18χρονους πολίτες χρειαζόμαστε, οι οποίοι στο σχολείο έχουν αναδείξει και καλλιεργήσει τα ταλέντα και τις κλίσεις τους (δες κι εδώ). Αλλά πού…

Ανακαλύφθηκε (συνετέθη) το στοιχείο 117

Το νέο χημικό στοιχείο 117 (ανώνυμο, επί του παρόντος γνωστό σαν ununseptium, το 117ο ) «ανακαλύφθηκε»/δημιουργήθηκε από ομάδα Ρώσων και Αμερικανών επιστημόνων, με το κύριο μέρος της έρευνας να έχει γίνει στον επιταχυντή του Joint Institute for Nuclear Research στην Dubna, Ρωσία και στα εργαστήρια Livermore Lab, ΗΠΑ, Oak Ridge National Laboratory, ΗΠΑ, Vanderbilt University, Tennessee, ΗΠΑ, University of Nevada, Las Vegas, ΗΠΑ και Research Institute of Atomic Reactors στο Dimitrovgrad, Ρωσία. Δημιουργήθηκαν έξι άτομα του στοιχείου 117, που προέκυψαν από τη σύγκρουση ιόντων ασβεστίου (Ca-48) και μπερκέλιου (Bk-249) στον επιταχυντή της Dubna. Το νέο υπερβαρύ στοιχείο (super-heavy element) είναι ασταθές με χρόνο ημιζωής 78 milliseconds και γεφυρώνει στον Περιοδικό Πίνακα το "χάσμα"μεταξύ των ήδη ανακαλυφθέντων στοιχείων 116 και 118 . Περισσότερα εδώ , εδώ κι εδώ .

Έρευνες για «ενδογήινη» ζωή

Οι αστρονόμοι σαρώνουν τους ουρανούς για να βρουν εξωγήινη ζωή, αλλά οι βιολόγοι στρέφουν πλέον πιο σοβαρά την προσοχή τους στην ενδογήινη ζωή, δηλαδή στο τεράστιο αθέατο σύμπαν των ζωντανών οργανισμών, που βρίσκονται «θαμμένοι» κάτω από την επιφάνεια της γης και των θαλασσών. Τώρα, σιγά-σιγά, γίνεται αντιληπτή στην επιστημονική κοινότητα η σημασία του γεγονότος ότι περίπου το ήμισυ όλων των ζωντανών οργανισμών του πλανήτη μας είναι κρυμμένο στο χώμα, στα βράχια, στο υπέδαφος, στους βυθούς και κάτω από αυτούς, στις λίμνες κλπ. Αυτή η υπόγεια βιόσφαιρα είναι ένας σκοτεινός κόσμος, όπου δεν φτάνει το φως του ήλιου. Μερικοί την αποκαλούν εύγλωττα «το υπόγειο της Γης». Όπως δήλωσε η μικροβιολόγος Κατρίνα Έντουαρντς του πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας, σε πρόσφατο συνέδριο της Αμερικανικής Γεωφυσικής Ένωσης, «η κατοικήσιμη ζώνη της Γης εκτείνεται σε βάθη εκατοντάδων ή και χιλιάδων μέτρων. Οι οργανισμοί που ζουν σε αυτό το περιβάλλον, συνολικά πιθανώς έχουν μια μάζα ισοδύναμη με αυτήν όλων των επιφανειακών κατοίκων της Γης και ίσως μας παρέχουν τα κλειδιά για την επίλυση σοβαρών περιβαλλοντικών, γεωργικών και βιομηχανικών προβλημάτων». Για το λόγο αυτό, όλο και περισσότεροι επιστήμονες ζητούν πλέον να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην εξερεύνησης αυτής της υπόγειας ζωής, ενώ ορισμένοι –όπως ο διάσημος φυσικός Πολ Ντέηβις- εκτιμούν ότι ένα μέρος της ενδογήινης ζωής στην πραγματικότητα δεν είναι παρά εξωγήινη και μάλιστα μπορεί να στηρίζεται σε μια «εξωτική» βιοχημεία τελείως διαφορετική από αυτήν των υπόλοιπων καθαρά γήινων οργανισμών (δες κι εδώ). Όπως δήλωσε η Έντουαρντς, «η κατανόηση της υπόγειας βιόσφαιρας έχει άμεση σχέση με την προέλευση και την αναζήτηση της ζωής αλλού στο σύμπαν…Ο δικός μας (ενδογήινος) εσωτερικός χώρος είναι ένα φυσικό πεδίο δοκιμών για το εξωτερικό διάστημα». «Οι συνθήκες που επικρατούν κάτω από τους βυθούς των θαλασσών, μοιάζουν με εκείνες που ίσως υπήρξαν στην αρχέγονη Γη» (...)«Είναι πάρα πολύ πιθανό ότι αν ο Άρης φιλοξενεί ζωή, αυτή θα βρίσκεται σε μια βαθιά βιόσφαιρα, όπου οι θερμοκρασίες θα είναι αρκετά υψηλές για να επιτρέπουν την ύπαρξη υγρού νερού», εκτιμά ο γεωλόγος Τζον Πάρνελ του πανεπιστημίου του Αμπερντίν στη Σκωτία. Περισσότερα εδώ.

Δυο παραγνωρισμένα αέρια θερμοκηπίου …

''Φαινόμενο θερμοκηπίου και υπερθέρμανση του πλανήτη'', αλλά... χωρίς το φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου, η θερμοκρασία της γήινης επιφάνειας θα ήταν σε παγκόσμια και ετήσια βάση περίπου -18 βαθμοί Κελσίου, αντί των +15 βαθμών Κελσίου που είναι σήμερα! Πώς, όμως, συμβαίνει αυτό; Ένα μέρος της ακτινοβολίας που δέχεται η Γη από τον Ήλιο απορροφάται από το σύστημα Γης-ατμόσφαιρας, ενώ το υπόλοιπο διαφεύγει στο Διάστημα. Τα αέρια θερμοκηπίου (διοξείδιο του άνθρακα, υδρατμοί, μεθάνιο κ.ά.) απορροφούν το μεγαλύτερο τμήμα της εξερχόμενης (υπέρυθρης) ακτινοβολίας και επανακτινοβολούν ένα μέρος της στη Γη, λειτουργώντας σαν κουβέρτα που παγιδεύει θερμότητα, και αυτό συνιστά χοντρικά το φαινόμενο θερμοκηπίου. Αποτέλεσμα του συνολικού φαινομένου είναι η αύξηση της μέσης επιφανειακής θερμοκρασίας, γεγονός που καθιστά τη Γη κατοικήσιμη. Ο όρος «φαινόμενο θερμοκηπίου» καθιερώθηκε από τις αρχές του 19ου αιώνα και από μέσα της δεκαετίας του ΄50 συνδέθηκε με τις κλιματικές αλλαγές και την παγκόσμια θέρμανση, με την προσοχή των επιστημόνων να έχει στραφεί στις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα, αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας από τη χρήση ορυκτών καυσίμων (άνθρακας, πετρέλαιο, βενζίνες).Όμως, υπάρχουν και άλλα αέρια, λιγότερο «διάσημα» και ελάχιστα «προβαλλόμενα». Είναι το μεθάνιο, που προέρχεται από τις χωματερές, το φυσικό αέριο, την εξόρυξη άνθρακα, τα απόβλητα των ζώων και κυρίως την αποσύνθεση των φυτών, και το «άγνωστο» τριφθοριούχο άζωτο, που χρησιμοποιείται ως καθαριστικό κατά την παραγωγή των επίπεδων οθονών υγρών κρυστάλλων για τηλεοράσεις και υπολογιστές και για τα λεπτά φωτοβολταϊκά πάνελ. Σύμφωνα με δύο νέες μελέτες, τα τελευταία χρόνια τα δύο αυτά αέρια έχουν αυξηθεί σημαντικά στην ατμόσφαιρα, μια αύξηση που δεν έχει συνυπολογιστεί στα μοντέλα πρόβλεψης της ανόδου της θερμοκρασίας στο μέλλον και έχει «πιάσει στον ύπνο» τους επιστήμονες. Το τριφθοριούχο άζωτο συνεισφέρει μόνο κατά 0,04% στην παγκόσμια υπερθέρμανση, είναι όμως ένα από τα ισχυρότερα αέρια, κατά 12 έως 20 χιλιάδες φορές πιο ικανό από το διοξείδιο του άνθρακα στο να παγιδεύει τη θερμότητα, ενώ το μεθάνιο είναι μόλις 20 φορές πιο ισχυρό από το διοξείδιο του άνθρακα, μόλο που το διοξείδιο παραμένει πιο επικίνδυνο για την κλιματική αλλαγή εξαιτίας της μεγάλης του ποσότητας στην ατμόσφαιρα. Η ειρωνεία είναι ότι το τριφθοριούχο άζωτο -που έχει διάρκεια «ζωής» 740 χρόνια στον αέρα- προτιμήθηκε ως μια πιο φιλική για το περιβάλλον εναλλακτική λύση σε σχέση με τους υπερφθοριωμένους υδρογονάνθρακες (CFC's), γι' αυτό η βιομηχανία ηλεκτρονικών σήμερα το χρησιμοποιεί στις οθόνες plasma και σε άλλες επίπεδες οθόνες. Επειδή μόνο το 2% του παραγόμενου τριφθοριούχου αζώτου διαφεύγει στην ατμόσφαιρα, το πρόβλημα μέχρι τώρα είχε θεωρηθεί αμελητέο, αντίληψη που έρχεται να ανατραπεί από τις νέες μετρήσεις στην ατμόσφαιρα και παράλληλα δημιουργεί περιβαλλοντική πίεση στη βιομηχανία ηλεκτρονικών (…).

Σχολικά εργαστήρια φυσικών επιστημών, ΟFF…

Το ''πρόβλημα''… περιορισμένη χρήση των εργαστηρίων φυσικών επιστημών στα Γενικά Λύκεια (εργαστήρια ΕΠΕΑΕΚ) και στα όποια Γυμνάσια και ΕΠΑΛ υπάρχουν, μάς είναι λίγο-πολύ γνωστό. Κι αντί να ενεργο-ποιηθούν όλοι οι εμπλεκόμενοι στη βελτίωση της κατάστασης, προκύπτει η εγκύκλιος με αριθ. πρωτ. 84994/Γ2/30-6-08/ΔΣΔΕ/ΥΠΕΠΘ, κατά την οποία: «Σχετικά με τους εργαστηριακούς οδηγούς και τα τετράδια εργαστηριακών ασκήσεων των μαθημάτων: Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας και Οικιακής Οικονομίας σας γνωρίζουμε ότι θα διατεθούν φέτος σε αριθμό ίσο με τον αριθμό των μαθητών και θα πρέπει να παραμείνουν κατά τη σχολική χρονιά 2008-09 στη βιβλιοθήκη του σχολείου. Εφόσον πραγματοποιούνται (!) εργαστηριακές ασκήσεις θα διανέμονται στους μαθητές οι οδηγοί και φωτοτυπίες των εργαστηριακών οδηγών και των τετραδίων εργαστηριακών ασκήσεων, για να συμπληρωθούν μετρήσεις και παρατηρήσεις κτλ.» Άραγε, τι εννοεί ο συντάκτης γράφοντας «Εφόσον πραγματοποιούνται εργαστηριακές ασκήσεις»; Του διαφεύγει ότι η υπουργική απόφαση με αριθ. πρωτ. 88162/Γ7/4-7-2008/ΔΣΕΠΕΔ/ΥΠΕΠΘ ορίζει τις κατ’ ελάχιστον εργαστηριακές ασκήσεις που πρέπει να πραγματοποιηθούν στα μαθήματα των φυσικών επιστημών όλων των τάξεων Γυμνασίου, Γενικού Λυκείου και ΕΠΑΛ κατά την τρέχουσα σχολική χρονιά; Την οποία προφανώς αγνοεί, λόγω μεταγενέστερου χρόνου, αλλά παρόμοια απόφαση εκδίδεται κάθε σχολική χρονιά τα τελευταία χρόνια - έλλειψη ενημέρωσης λέγεται ή κάτι άλλο; Κι ύστερα ποιος και πότε (και σε ποιο φωτοτυπικό και με τι χαρτί) θα βγάζει και θα …μοιράζει φωτοτυπίες, το κόστος των οποίων σε χαρτί, μελάνι και εργατοώρες μάλλον υπερβαίνει το κόστος των αντίστοιχων ''καταργούμενων - φυλασσόμενων'' εργαστηριακών οδηγών και τετραδίων… Είπαμε να ήμαστε ''οικολόγοι'' αλλά, προς θεού, όχι και τόσο ''πράσινοι''… Εκτός κι αν θεωρούμε τα σχολικά εργαστήρια φυσικών επιστημών άχρηστα κι ότι τα μαθήματα των φυσικών επιστημών πρέπει να διδάσκονται όπως τα (εν μέρει καταργούμενα ή προαιρετικά) Θρησκευτικά… Έχοντας υπόψη ότι ένα εργαστήριο φυσικών επιστημών ΕΠΕΑΕΚ λυκείου μάς στοίχισε 75 000 € με 90 000 €, λέω, κρίμα δεν είναι να πάνε τζάμπα τόσα λεφτά, για να ''φυλάσσονται στη βιβλιοθήκη'' οι εργαστηριακοί οδηγοί; Κι οι μαθητές βάσει ποιων ''φωτοτυπιών'' θα προετοιμάζονται για το εργαστήριο; Γνωρίζει κάποιος, άραγε, ότι βασική αρχή προς αποφυγή ατυχημάτων στο σχολικό εργαστήριο είναι οι μαθητές να γνωρίζουν εκ των προτέρων τι πρόκειται να κάνουν, ποιες συσκευές, χημικές ουσίες κτλ. θα χρησιμοποιήσουν και πώς; Επίσης, ποιους κανόνες ασφαλούς χρήσης οι μαθητές πρέπει να τηρήσουν; Αναζητούνται οι απαντήσεις…
Και μια απορία, το τρέχον πείραμα στο CERN γίνεται από... φωτοτυπίες;

Ράλι …τηγανόλαδου!

Χρησιμοποιώντας ως καύσιμο μόνο το τηγανόλαδο που εξασφάλιζαν από εστιατόρια στο δρόμο, οκτώ ομάδες Βρετανών ολοκλήρωσαν την Τετάρτη τη διαδρομή Λονδίνο-Αθήνα με πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα diesel που «καίνε» μαγειρικό λάδι! Με το οικολογικό αυτό «πείραμα» οι 16 Βρετανοί θέλησαν να διαπιστώσουν αν είναι εφικτό ένα ταξίδι με μηδενικό αποτύπωμα διοξειδίου του άνθρακα και βέβαια μηδενικό κόστος, όσον αφορά τα καύσιμα, σε μια πρωτοβουλία για την προώθηση των «πράσινων» καυσίμων. Ο αγώνας Grease to Greece (παιχνίδι με την αγγλική λέξη που σημαίνει χρησιμοποιημένο λίπος) ξεκίνησε πριν από 10 ημέρες από το Λονδίνο και ολοκληρώθηκε μετά 4000 χλμ. με τελετή στη βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα. Οι συμμετέχοντες επιτρεπόταν να βάζουν στα ρεζερβουάρ τους μόνο χρησιμοποιημένο λάδι τηγανίσματος, που ζητούσαν από καφετέριες και εστιατόρια. «Δεν υπάρχει λόγος να μην κάνει το ίδιο ο κάθενας, ώστε να εξοικονομεί χρήματα και να βοηθά το περιβάλλον αποφεύγοντας την καύση ορυκτών καυσίμων» δήλωσε στο Reuters ο 34χρονος Αντι Παγκ, μηχανολόγος, που ασχολείται συστηματικά με την έρευνα για εναλλακτικές μορφές καυσίμων. Οδήγησε ένα παλιό Peugeot 405, που αγόρασε για 900 ευρώ, και το μετέτρεψε ώστε να καίει τηγανόλαδο με το κιτ fuel pod 2, της βρετανικής εταιρείας Regenatec, το οποίο μετατρέπει το λίπος σε βιοκαύσιμο και στοιχίζει περίπου 600 ευρώ. Από την άλλη, οι αγρότες Μάριο και η Κολίν Τσάντουικ έφτασαν στην Αθήνα με ένα συμβατικό Range Rover, που δεν είχε υποστεί μετατροπή! Απώτερος στόχος του πειράματος με το μαγειρικό λάδι ήταν να δοθεί παγκοσμίως το μήνυμα απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα (δες κι εδώ). Κι εμείς ακόμα τηλε-κουβεντιάζουμε για τις τιμές των καυσίμων- μια δεκάρα κάτω, ένα 10λεπτο πάνω- και φτιάχνουμε σποτάκια βενζινοκίνητης ''οικολογικής οδήγησης''!

Πηγή: http://www.in.gr/news/article.asp?lngEntityID=932327&lngDtrID=252

Βιοκαυσίμο από... τηγανόλαδο!

Παραγωγή βιοκαυσίμου από... τηγανόλαδο με τη βοήθεια ηλιακής ενέργειας κατάφεραν να επιτύχουν τρεις φοιτητές του Πολυτεχνείου Κρήτης στα πλαίσια του προγράμματος "Φυτώριο Ιδεών". "Η μονάδα μπορεί να αξιοποιήσει κάθε είδους λάδι, οξύτητας μέχρι 5%. Με τη βοήθεια ηλιακής ενέργειας το λάδι θερμαίνεται σε μια δεξαμενή της μονάδας, και με τη μείξη μικρής ποσότητας μεθανόλης παίρνει πολλά από τα χαρακτηριστικά του καυσίμου το οποίο και παράγεται σε πολύ καλές ποσότητες. Για 20 λίτρα λαδιού μπορούμε να έχουμε πάνω από 19 λίτρα βιοντίζελ που μπορούν να χρησιμοποιούνται ως καύσιμο για όλες τις μηχανές ντίζελ που κατασκευάστηκαν μετά το 1992" υπογραμμίζει ο μεταπτυχιακός φοιτητής στο τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης Che Franklin. O Che έχει ήδη παράξει καύσιμο στην απομακρυσμένη κοινότητα Μango του Καμερούν αξιοποιώντας το φοινικέλαιο που παράγει η περιοχή. Πέρα από την παραγωγή καυσίμου από χρησιμοποιημένα λάδια εστιατορίου, η αυτόνομη μονάδα πιστεύεται ότι μπορεί να συμβάλει στην ηλεκτροδότηση με φτηνό και οικολογικό τρόπο απομακρυσμένων μικρών χωριών ή σπιτιών και επιχειρήσεων.

Πηγή: http://www.tanea.gr//Article.aspx?d=20080708&nid=9136547&sn=&spid=876

Ο έρωτας και η ΟΙΚΟ-λογία είναι χημεία;

-Ο έρωτας είναι κυριολεκτικά χημεία ;
-Βέβαια, χωρίς οξείδιο του αζώτου (ΝΟ), δεν υπάρχει ερωτική ζωή. Πρόκειται για την ίδια ουσία που ανήκει στους ρυπαντές της ατμόσφαιρας. Επειδή πρόκειται για δηλητήριο ο οργανισμός το παράγει στιγμιαία, εκτελεί τον προορισμό του για παράδειγμα τη στύση, και το αδρανοποιεί.
-Ζούμε σ΄ έναν κόσμο χημικό δηλαδή;
-Και βέβαια. Οτιδήποτε αντικρίζουμε στον κόσμο αυτόν έχει άμεση σχέση με τη χημεία. Μια απλή παρατήρηση των καθημερινών αντικειμένων, μας επιβεβαιώνει ότι η χημεία επηρεάζει καθημερινά και περισσότερο τη ζωή μας. Έναν κόσμο από πυρηνικά απόβλητα, κοιτάσματα πετρελαίου, φάρμακα, αναισθητικά, βιταμίνες, ορμόνες, αντισυλληπτικά, φυτοφάρμακα, εντομοκτόνα, πρόσθετα των τροφίμων, λιπάσματα, απορρυπαντικά, πλαστικά, ελαστικά, βερνίκια, εκρηκτικά, χρώματα, αρώματα, καλλυντικά, κράματα μετάλλων, αλλά και ρυπαντές. Οι ικανότητες του σημερινού χημικού δεν είναι δυνατόν να συγκριθούν μ’ αυτές που διαθέτει και ο απλούστερος ακόμα μικροοργανισμός ή, έστω, ένα από τα έξι τρισεκατομμύρια κύτταρα, που συνιστούν τον ίδιο τον οργανισμό του. Ποια χημική βιομηχανία θα μπορούσε κατ’ ελάχιστον να συγκριθεί με το πολύπλοκο εργοστάσιο ενός φυτικού κυττάρου, που αθόρυβα, λιτά, διακριτικά, χωρίς να ρυπαίνει το περιβάλλον, χωρίς απάνθρωπες εγκαταστάσεις και κλιβάνους και καμινάδες, μεταμορφώνει τις ηλιαχτίδες και τα ακατάστατα μόρια του αέρα και του νερού σε ζωογόνο οξυγόνο…
-Τι έχετε να πείτε στους πολέμιους των εφαρμογών της Χημείας στην καθημερινότητά μας;
-Από τα δυσάρεστα επακόλουθα των ανθρώπινων υπερβολών, επωφελήθηκε μια νέα τάξη ανθρώπων: οι «Ηρακλείς», για την προστασία του περιβάλλοντος. Επιστροφή στη φύση λένε. Επιστροφή όμως, απολαμβάνοντας όλα τ’ αγαθά που η τεχνολογία τους χάρισε ή, έστω, κάπως λιγότερα, όπως διακριτικά διατείνονται. Πραγματικά, μένει κανείς πολύ σκεπτικός όταν παρατηρεί τις μαζικές εκδηλώσεις αυτών των ομάδων από νεαρά κυρίως άτομα και των δύο φύλων. Διαδηλώνουν φτάνοντας πάνω στα πολύβοα, ρυπογόνα μηχανάκια τους. Μαζί τους και οι κοπέλες, που μαίνονται ενάντια σ' όλους, αφού έχουν κάνει άφθονη χρήση αεροσόλ και αποσμητικών. Κανείς άραγε απ’ αυτούς δεν γνωρίζει τις συνέπειες από το φαινόμενο του «θερμοκηπίου» ή αν η ζώνη όζοντος, που μας προστατεύει από τις υπεριώδεις ακτινοβολίες, εξαφανιστεί; Το πιο πιθανό όμως είναι να τσουρουφλιστούμε, οπότε και η ζωή στη Γη θα σβήσει. Τα ίδια αυτά παιδιά περικυκλώνουν κάποτε τα πυρηνικά εργοστάσια που παράγουν την ηλεκτρική ενέργεια χωρίς να δημιουργούν καυσαέρια. Αυτοί οι καταναλωτές τόσης ενέργειας και τόσων αγαθών, αγνοούν ότι, αν δεν υπήρχε πυρηνική ενέργεια (στον ευρωπαϊκό χώρο ικανοποιεί περισσότερες από τις μισές ενεργειακές ανάγκες), η οποία δεν δημιουργεί καυσαέρια, θα ρυπαίναμε την ατμόσφαιρα πολύ περισσότερο, καίγοντας μαζούτ και κάρβουνο, και η τιμή του πετρελαίου και των φυσικών αερίων διαρκώς θ’ ανέβαινε και θα είχε οδηγήσει σε κρίση και στερήσεις.
-Περικυκλώνουν τα πυρηνικά εργοστάσια γιατί όλοι θυμόμαστε το Τσέρνομπιλ...
-Κοιτάξτε, όλα αυτά τα έντυπα που ασέλγησαν με την ευκαιρία του Τσερνομπίλ, όλοι αυτοί οι κοντυλοφόροι που βγήκαν από την αφάνεια με την ευκαιρία του σκιάχτρου της ραδιενέργειας, γιατί δεν ανέφεραν, αν ξέρουν, το μεγάλο ρίσκο που η κοσμική κληρονομιά του πλανήτη μας κληροδότησε: το ραδιενεργό ραδόνιο, μια από τις λιγότερο στο ευρύ κοινό γνωστές φυσικές καρκινογόνες ουσίες, είναι η λεγόμενη ακτινοβολία που ιονίζει το έδαφος και την ατμόσφαιρα. Προέρχεται από δύο πηγές, από το διάστημα - με την κοσμική ακτινοβολία - και από τα φυσικά ραδιενεργά στοιχεία που βρέθηκαν πάνω στην επιφάνεια της Γης τη στιγμή της δημιουργίας της. Σ’ αυτή περιλαμβάνονται: το ραδιενεργό κάλλιο, το ουράνιο, το θόριο, μαζί με πολλά άλλα, που προέρχονται από τη διάσπαση άλλων ραδιενεργών υλικών.

Από τη συνέντευξη του Α. Σταυρόπουλου, συγγραφέα του βιβλίου «Η ζωή σε επίπεδο μορίων», στη Γεωργία Οικονόμου στο: http://new.e-go.gr/exodos/article.asp?catid=6437&subid=2&tag=4885&pubid=617846